Rocca di Frassinello: kelder van Renzo Piano en wijnen uit Maremma

Rocca di Frassinello: wijn, Etruskers en een kelder ontworpen door Renzo Piano

In Gavorrano, in Maremma, is Rocca di Frassinello een stop waar je even moet vertragen. Je komt natuurlijk voor de wijnen, maar ook voor een tamelijk zeldzame ontmoeting tussen landschap, hedendaagse architectuur en Etruskische herinneringen. Vanuit Vetulonia past het bezoek op natuurlijke wijze in een dag gewijd aan de geschiedenis en de heuvels van de streek — op voorwaarde dat je je bezoek reserveert en niet alles in een razend tempo wilt doen.

Een kelder bedacht als werkplaats

Het gebouw werd tussen 2001 en 2007 ontworpen door Renzo Piano. De kelder ligt op een heuvel nabij Giuncarico, in de gemeente Gavorrano. Je herkent haar aan de rode toren, terwijl de lagere lijnen zich eerder in het reliëf nestelen dan de hoofdrol van het landschap af te nemen. Het project is niet bedacht als een spectaculair decor dat op de wijngaarden is geplakt: de vorm beantwoordt aan het werk van de wijn. Voor een overzicht van Maremma en zijn landschappen kun je ook onze dossier over rode wijnen uit Maremmalezen, dat deze domeinen in hun context plaatst.

Het meest bijzondere deel schuilt onder het grote plein: het vatenhuis ligt centraal, in een ruime ondergrondse ruimte waar temperatuur en vochtigheid van nature stabieler blijven. Rondom zijn de productiestappen aan de randen georganiseerd. De druiven, per domein met de hand geoogst, worden via openingen vanaf het bovenste niveau naar de tanks gebracht, waardoor het gebruik van pompen wordt beperkt. Een architectuur die niet alleen fotogeniek is: ze vertelt over een manier van werken.

Een geschiedenis die tegelijk Italiaans, Frans en Etruskisch is

Het domein ontstond uit een samenwerking tussen het Toscaanse huis Castellare di Castellina en de Domaines Barons de Rothschild (Château Lafite). De eerste officiële oogst dateert uit 2004; de kelder die Piano ontwierp, werd in 2007 ingehuldigd. In de wijngaarden staat de Sangioveto — een selectie van Sangiovese — naast onder meer Merlot, Cabernet Sauvignon, Syrah en Vermentino. De assemblages combineren zo Italiaanse en Franse druivenrassen, terwijl Baffonero uitsluitend van Merlot wordt gemaakt.

Maar het verleden houdt niet op bij de oude stenen in het landschap. De rondleidingen omvatten het Etruskische documentatiecentrum, waar objecten worden getoond die verband houden met de nabijgelegen necropolis van San Germano. In deze streek was wijn al meer dan 2.500 jaar geleden aanwezig: de vaten die in de graven zijn gevonden, getuigen van de plaats ervan in de handel en de sociale gebruiken. Hier maakt de proeverij dus een kleine omweg via de archeologie. Om de reis naar het zuiden voort te zetten, de gids met vervoersopties naar Maremma geeft details over de toegang vanuit Rome, Florence of Pisa.

Het bezoek: kelder, oude voorwerpen en proeverij

De route laat je de productieruimtes en de wijnkelder ontdekken, daarna de tentoonstelling over de Etrusken en de wijn. De proeverij vindt plaats in het paviljoen, waar ook Rapture of the Grape, een werk van David LaChapelle geïnspireerd op het domein, wordt getoond. Afhankelijk van de gekozen formule kun je kiezen voor een klassieke of premium proeverij, een verticale proeverij, of een ervaring met een light lunch. Deze lichte lunch moet vooraf gereserveerd worden: reken er beter niet op dat je ter plaatse iets improviserend kunt eten.

Naar mijn mening is dit het ideale tempo: de tijd nemen om de details van het gebouw te bekijken, een paar vragen te stellen over de wijnen, en dan aan tafel gaan zonder op de klok te letten. De ervaring is completer dan een simpel bezoek aan de winkel, en de aanwezigheid van het Etruskische centrum geeft haar echte diepgang. Voor de lunch kun je bij het reserveren controleren wat in de formule is inbegrepen en welke wijnen worden geserveerd.

Openingstijden, reservering en toegang

De openingstijden die het domein publiceert, variëren naargelang het seizoen: in herfst-winter vermeldt de informatiepagina een opening elke dag van 10 u tot 13 u en van 14 u tot 18 u. Een andere officiële pagina toont een ruimere periode, tot 19 u. Omdat deze gegevens niet helemaal overeenkomen, bevestig je het uur best op het moment van reserveren, zeker omdat het begeleide bezoek aan de kelder uitsluitend op reservering kan. Het domein biedt op maandag ook het gratis bezoek aan het Etruskische documentatiecentrum aan, op reservering; dit omvat het bezoek aan de kelder niet.

Het adres om in de GPS in te voeren is Località Poggio alla Guardia, Giuncarico Scalo, Gavorrano (GR). Met de wagen vanaf de SS1 Aurelia raadt het domein de afrit van Giuncarico aan, daarna ongeveer 6 km volgens de borden. Vanuit Florence loopt de aangegeven route via de SS223/E78, de afrit Civitella Marittima, dan Roccastrada en Ribolla; reken vanuit die omgeving op ongeveer 8 km. Het domein raadt aan zijn signalisatie te volgen, vooral vanuit het noorden. Om te reserveren of de openingsuren te controleren, contacteer je het op +39 0566 88400 of in visite@roccadifrassinello.it). Als je een wagen huurt voor deze route, ons advies over autoverhuur in Toscane kan je helpen kiezen.

Mijn advies Verborgen Toscane

Plan een rustige halve dag, vooral als je het lichte lunch aan het bezoek toevoegt. De foto-waardering is terecht, maar kom niet alleen voor de foto van de rode toren: de mooiste herinnering zit misschien wel in het contrast tussen de stilte van de ondergrondse kelder, het licht van het paviljoen en de sporen van een beschaving die al wijn dronk op deze heuvels. Vanuit Vetulonia is dit een mooie uitstap voor wie evenveel houdt van het terroir als van de verhalen die het onder de oppervlakte bewaart.